10 września 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał kolejny istotny wyrok dotyczący rozliczeń nieważnych umów kredytów walutowych. W sprawie C-510/25 (Adazik) TSUE oceniał, czy prawo unijne dopuszcza rozwiązanie, w którym sąd z urzędu kompensuje wzajemne roszczenia konsumenta i banku po stwierdzeniu nieważności umowy zawierającej niedozwolone postanowienia.
Trybunał uznał, że dyrektywa 93/13 co do zasady nie sprzeciwia się takiemu rozwiązaniu. W efekcie konsumentowi mogłoby przysługiwać roszczenie jedynie o zwrot tej części dokonanych wpłat, która przekracza kwotę udostępnionego mu kapitału, wraz z odsetkami za opóźnienie od tej nadwyżki.
Wyroku nie należy jednak odczytywać jako automatycznego przywrócenia w polskich sprawach frankowych tzw. teorii salda. TSUE podkreślił, że dyrektywa 93/13 nie nakłada na sądy obowiązku dokonywania potrącenia z urzędu. Jest ono możliwe tylko wówczas, gdy dopuszcza je prawo krajowe i przy zachowaniu wynikających z niego wymogów proceduralnych. Co istotne, sam Sąd Okręgowy w Warszawie, który skierował pytanie prejudycjalne, wskazywał, że polskie przepisy przewidują potrącenie zasadniczo z inicjatywy strony i po złożeniu stosownego oświadczenia.
Trybunał zwrócił również uwagę na ochronę procesową konsumenta. Jeżeli sąd zamierza zastosować mechanizm prowadzący do potrącenia wzajemnych roszczeń, powinien wcześniej poinformować konsumenta o konsekwencjach takiego rozwiązania. Dopiero po uzyskaniu pełnej informacji konsument może świadomie zdecydować, czy nadal chce powoływać się na nieważność umowy.
Jednocześnie TSUE podtrzymał dotychczasową linię orzeczniczą, zgodnie z którą po upadku umowy bank nie może domagać się od konsumenta dodatkowego wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Poza zwrotem udostępnionego kapitału bank może – po spełnieniu odpowiednich przesłanek – dochodzić ustawowych odsetek za opóźnienie.
Wyrok może mieć znaczenie dla sposobu procesowego rozliczania nieważnych umów kredytowych, ale jego rzeczywisty wpływ będzie zależał przede wszystkim od tego, jak polskie sądy ocenią możliwość dokonania potrącenia z urzędu na gruncie krajowych przepisów prawa cywilnego i postępowania cywilnego.
(źródło: wyrok TSUE)
