Ostatnie lata to wysyp regulacji mających istotny wpływ na dystrybucję ubezpieczeń. W roku 2016 m.in. wszedł w życie art. 18 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, który skutecznie ograniczył możliwość zarabiania na ubezpieczeniach grupowych. Wcześniej zaczęły obowiązywać słynne już dokumenty, tj. Rekomendacja U i Wytyczne KNF w sprawie dystrybucji ubezpieczeń. Z kolei rok 2018 zapisze się jako data wejścia w życie nowych przepisów regulujących sprzedaż ubezpieczeń, czyli ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. W jaki sposób te nowe przepisy mogą wpłynąć na dystrybucję ubezpieczeń w firmach leasingowych?
Wiele z firm leasingowych do tej pory oferuje ubezpieczenia w modelu grupowym, z kolei OC i AC to najczęściej ubezpieczenia oparte o umowy generalne, gdzie i ubezpieczającym, i ubezpieczonym jest leasingodawca. W strukturach firm leasingowych powstają też spółki agencyjne lub finansujący sam staje się agentem. Czy zatem nowe przepisy w istotny sposób wpłyną na oferowanie ubezpieczeń przez firmy leasingowe? Zdecydowanie tak.
Zacznijmy od ubezpieczeń oferowanych w modelu grupowym. Problemem w tym przypadku jest art. 18 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, który zakazuje wypłaty ubezpieczającym w ubezpieczeniu na cudzy rachunek, w szczególności w ubezpieczeniu grupowym, wynagrodzenia lub innych korzyści w związku z oferowaniem możliwości skorzystania z ochrony ubezpieczeniowej lub czynnościami związanymi z wykonywaniem umowy ubezpieczenia. Przepis ten stawia pod znakiem zapytania działalność firm leasingowych w Polsce, które oferują ubezpieczenia w modelu grupowym i takie korzyści pobierają (w formie pieniężnej lub niepieniężnej). Dość powszechne jest w tym wypadku rozliczanie się np. z brokerem zaangażowanym w obsługę, który dzieli się wypracowanym zyskiem (w formie udziału w zysku lub premii). Jednak w takim wypadku, niezależnie od wątpliwości, jakie to rozwiązanie budzi w świetle przywołanego art. 18, pozostaje pytanie o VAT od kwot wypłacanych premii/zysków.
Z kolei model oparty o umowę generalną, o ile będzie dość bezpieczny w przypadku ubezpieczeń pokrywających ryzyka związane z aktywami własnymi finansującego (np. AC lub GAP), o tyle może rodzić szereg wątpliwości w przypadku innych ubezpieczeń (OC, NNW, assistance), gdzie faktycznym ubezpieczonym nie jest finansujący, a korzystający. Tutaj również mogą pojawić się pytania o zgodność takiego rozwiązania chociażby z przytoczonym wyżej art. 18 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej.
Mogłoby się zatem wydawać, że modele bezpieczne to utworzenie własnego agenta i „zarabianie” na dywidendzie. Problem jednak w tym, że KNF wielokrotnie dawał do zrozumienia, że zarabianie na dywidendzie to obejście art. 18 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Mimo, że taka interpretacja jest dość absurdalna, to jednak nie należy lekceważyć stanowiska regulatora.
Co zatem pozostaje? Finansujący jako agent ubezpieczeniowy. Pewnie taka konstrukcja będzie dość bezpieczna, jednak w praktyce oznacza poddanie firmy leasingowej pod pełną kontrolę KNF, co dla podmiotów działających poza rynkiem regulowanym może być dużym wyzwaniem. Prowadzenie działalności agencyjnej oznacza też konieczność wdrożenia szeregu mechanizmów wynikających z nowej ustawy o dystrybucji ubezpieczeń (szkolenia i egzaminy dla handlowców, obowiązki informacyjne, analiza potrzeb czy zarządzanie reklamacjami).
Na rynku pojawiają się też pomysły na tworzenie różnego rodzaju konsorcjów, JV lub innych modeli, które jednak nigdy nie będą w pełni bezpieczne, czy to od strony regulacyjnej, czy podatkowej.
Jak widać, trudno znaleźć takie rozwiązanie, które zapewniałoby pełną zgodność działalności firmy leasingowej z prawem regulującym dystrybucję ubezpieczeń, nie powodując jednocześnie konieczności istotnych zmian w sposobie funkcjonowania firmy, a co za tym idzie – istotnych nakładów finansowych na dostosowanie do nowych regulacji.
O tym, w jaki sposób można zarządzać opisanymi ryzykami i jak przygotować się na wejście w życie nowych przepisów regulujących dystrybucję ubezpieczeń opowiemy już 21 marca 2018 r. podczas szkolenia pt. „Ubezpieczenia w leasingu/CFM – nowe zasady dystrybucji”. Więcej informacji pod linkiem.
