Kiedy zamawiający obowiązkowo musi wezwać wykonawcę do wyjaśnień zaoferowanej ceny? Według ustawy PZP w sytuacji, gdy cena jego oferty jest niższa o 30% od wartości zamówienia (należy uwzględniać wartość zamówienia odnoszącą się do tego samego zakresu zamówienia). W opinii Urzędu Zamówień Publicznych (UZP) w przypadku przewidzenia udzielania zamówień uzupełniających, próg 30% wartości zamówienia należy odnosić wyłącznie do zamówienia podstawowego, bez wartości ewentualnych zamówień uzupełniających. Ich udzielenie następuje bowiem w ramach odrębnego trybu zamówienia z wolnej ręki, a kwota wynagrodzenia podlega negocjacjom z wykonawcą.
Jakie dowody należy złożyć wraz z wyjaśnieniami zaoferowanej ceny? Ustawa PZP nie zawiera w tym zakresie ograniczeń, a przyjęty w niej katalog okoliczności, które wykonawca może przywołać w ramach wyjaśnień, jest wyłącznie przykładowy. Posiłkując się uchwałą Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 7 maja 2014 r. KIO/KU 40/14 wydanej przed ostatnią nowelizacją ustawy PZP, UZP wskazuje, że pojęcie dowodu w rozumieniu art. 90 ust. 3 ustawy PZP należy rozumieć szeroko. Co ważne dla wykonawców za dowód może być uznane także oświadczenie samego wykonawcy.
Powołując się również na tezy zawarte w uzasadnieniu wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 5 lutego 2015 r., sygn. akt KIO 132/15, UZP stwierdza, że o tym, czy dany dowód jest możliwy do uzyskania, decyduje charakter okoliczności powoływanych przez wykonawcę. Jeżeli są one obiektywnie możliwe do stwierdzenia w postaci zaświadczeń, informacji wytworzonych przez podmioty niezależne od wykonawcy, to wówczas taki dokument będzie miał walor dowodowy wykraczający poza samą treść wyjaśnień wykonawcy. Jeżeli natomiast okoliczności, jakie przywołuje wykonawca w wyjaśnieniach, dotyczą wyłącznie założeń przyjętych do kalkulacji ceny, wówczas trudno jest oczekiwać od wykonawcy, aby posiadał i przedłożył dowody mające inny walor niż oświadczenie własne wykonawcy.
Takie stanowisko UZP jest ważne dla wykonawców, którzy od czasu ostatniej nowelizacji ustawy PZP z obawy przed odrzuceniem ich oferty składają ogromne ilości wyliczeń, ofert podwykonawców czy wyliczeń ekspertów ponosząc z tego tytułu niczym nieuzasadnione koszty. Brak takich dokumentów może bowiem skutkować uznaniem, że ich wyjaśnienia były niepełne, a oferta powinna podlegać odrzuceniu.
Mamy nadzieję, że opinia prawna UZP wprowadzi bardziej racjonalne podejście do kwestii badania i oceny wyjaśnień wykonawców w zakresie ceny. Często bowiem zapomina się, że o ile wyjaśnienia w przetargu na budowę stadionu sportowego wiążą się z koniecznością przedstawienia dokładnych wyliczeń kosztów, o tyle w przypadku przetargów na ubezpieczenie mienia wykonawcy dokonują wyceny zdarzenia przyszłego i niepewnego. W takim przypadku złożenie kalkulacji i innych dowodów jest znacznie utrudnione, a wykonawca może co najwyżej przedstawić przyjęte założenia co do wyceny oferty.
