TSUE: agent ubezpieczeniowy odpowiada za częściowe niewykonanie umowy, w tym wcześniejsze rozwiązanie umowy ubezpieczenia

Dodano: 13-06-2017
Publikator: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Sygnatura: C-48/16

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 17 maja 2017 r. (sygn. akt C-48/16) orzekł, że zakład ubezpieczeń może domagać się od pośrednika zwrotu części prowizji za częściowe niewykonanie umowy agencyjnej.

W rozpoznawanej sprawie z powództwem przeciwko pośrednikowi ubezpieczeniowemu wystąpiło słowackie towarzystwo ubezpieczeń. Spółka żądała od pozwanej zapłaty kwoty 11.421 euro tytułem zwrotu wypłaconej prowizji.

Pośrednik ubezpieczeniowy pełnił na rzecz powoda usługi związane z pozyskiwaniem nowych klientów, w tym przedstawiania oferty, a także zawierania z nimi umów ubezpieczenia w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń. Z tytułu zawarcia umowy ubezpieczenia spółka wypłacała prowizję. Prawo do wypłaty prowizji – w formie zaliczkowej – było nabywane przez agenta z chwilą zawarcia umowy. Niemniej ostateczne nabycie tego prawa było uzależnione od nierozwiązania umowy ubezpieczenia przed upływem okresu trzech lub pięciu lat. Umowa agencyjna przewidywała też, że nieopłacenie przez klienta składki w pierwszych miesiącach obowiązywania umowy ubezpieczenia powodowało wygaśnięcie prawa do prowizji, a nieopłacenie przez klienta składki po upływie trzech pierwszych miesięcy obowiązywania umowy powodowało zmniejszenie wysokości prowizji.

Pozwany pośrednik uzyskał kilkoro nowych klientów, którzy po okresie trzech miesięcy przestawali opłacać składki, aż ostatecznie doszło do rozwiązania umów. W związku z wygaśnięciem tych umów, zakład ubezpieczeń wezwał pozwaną do zwrotu wypłaconych jej kwot prowizji z tych umów.

Wątpliwości sądu budziło, czy nieopłacenie składek uzgodnionych w umowie zawartej między zleceniodawcą a osobą trzecią powoduje wygaśnięcie prawa do prowizji albo stanowi podstawę do obniżenia jej wysokości proporcjonalnie do okresu obowiązywania umowy.

Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że przepis art. 11 dyrektywy 86/653 w sprawie koordynacji ustawodawstw Państw Członkowskich odnoszących się do przedstawicieli handlowych działających na własny rachunek dotyczy nie tylko przypadków całkowitego niewykonania umowy agencyjnej, ale również przypadków jej częściowego niewykonania, takich jak nieosiągnięcie ustalonej wielkości transakcji lub rozwiązanie umowy przed upływem okresu, na który została ona zawarta.

W przypadku wątpliwości sądu co do zwrotu części prowizji TSUE orzekł, że art. 11 ust. 2 i 3 dyrektywy 86/653 należy interpretować w ten sposób, iż postanowienie umowy agencyjnej, zgodnie z którym agent musi zwrócić odpowiednią część swojej prowizji w razie częściowego niewykonania umowy, nie stanowi „odstępstwa ze szkodą dla przedstawiciela handlowego”, pod warunkiem że część prowizji podlegająca zwrotowi jest proporcjonalna do zakresu niewykonania tej umowy, oraz że owo niewykonanie nie zostało spowodowane okolicznościami, za które odpowiedzialność ponosi zleceniodawca. Ponadto, TSUE stwierdził, że okoliczności te mogą odnosić się do wszystkich okoliczności prawnych i faktycznych, będących przyczyną niewykonania umowy z winy zleceniodawcy.

Pliki do pobrania

wstecz