SN: prawo do udanego wypoczynku nie jest dobrem osobistym

Dodano: 11-05-2018
Publikator: Sąd Najwyższy Sygnatura: III CZP 79/10

Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 listopada 2010 r. (sygn. akt III CZP 79/10) orzekł, że prawo do spokojnego wypoczynku nie jest dobrem osobistym, dającym się pomieścić w otwartym katalogu tych dóbr zawartym w art. 23 Kodeksu cywilnego, a zatem podstawą odpowiedzialności za szkodę niemajątkową w postaci „zmarnowanego urlopu” nie jest art. 448 w związku z art. 24 ust. 1 KC.

W rozpoznawanej sprawie z powództwem przeciwko organizatorowi turystyki wystąpili klienci, niezadowoleni z wykonania usługi turystycznej. W pozwie domagali się od pozwanej spółki wypłaty po 1.260 zł tytułem odszkodowania i 3.500 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną naruszeniem ich dobra osobistego w postaci prawa do czerpania satysfakcji z zakupionej imprezy turystycznej i udanego urlopu.

Sąd I instancji odrzucił roszczenie powodów o wypłatę zadośćuczynienia, wskazując, że prawo do udanego urlopu nie jest dobrem osobistym.

Z kolei sąd II instancji nabrał wątpliwości w tej kwestii. W związku z tym skierował do Sądu Najwyższego zapytanie prawne o następującej treści: „Czy biuro podróży ponosi odpowiedzialność za szkodę niemajątkową wyrażającą się w »zmarnowaniu urlopu« na podstawie art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (jedn. tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 ze zm.), bądź na podstawie art. 448 w związku z art. 24 § 1 k.c.?" 

Sąd Najwyższy, udzielając odpowiedzi na pytanie prawne, wskazał, że niematerialny charakter szkody w postaci „zmarnowanego urlopu” nie może budzić wątpliwości, gdyż w majątku poszkodowanego nie dochodzi z tego tytułu do jakiegokolwiek uszczerbku. Poza tym jest oczywiste, że przyjemność oczekiwana w związku z podróżą, a nieuzyskana w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania zawartej umowy, pozostaje wyłącznie w sferze wrażeń i uczuć, jest więc zjawiskiem czysto psychicznym, pozbawionym elementu majątkowego lub komercyjnego, za które należy się zadośćuczynienie.

SN orzekł jednak, że w rozpoznawanej sprawie nie ma wystarczających podstaw do przyjęcia odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych. Jak wskazał SN, w ramach istniejących instrumentów ochrony cywilnoprawnej ochrona dóbr osobistych ma charakter wyjątkowy, w związku z czym sięganie do jej mechanizmów powinno następować z odpowiednią ostrożnością i powściągliwością, bez tendencji do sztucznego poszerzania katalogu tych dóbr. Sąd dodał, że dobro osobiste skupia w sobie dwa elementy - chronioną wartość oraz prawo żądania od innych poszanowania jej. Z kolei spokojny, niezakłócony odpoczynek na zorganizowanych wczasach nie odpowiada tym przesłankom - jest przejawem zachowania człowieka, zaspokojeniem jego potrzeby, nieodczuwanej przez wszystkich ludzi.

SN stwierdził, że odpowiedzialność za szkodę niemajątkową w postaci zmarnowanego urlopu została zapisana w art. 11a ustawy o usługach turystycznych, która implementuję do polskiego porządku prawnego dyrektywę nr 90/314/EWG w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek.

Zgodnie z art. 5 tej dyrektywy, pojęciem szkody należy obejmować także uszczerbek niemajątkowy w postaci utraty przyjemności wypoczynku. TSUE, odpowiadając na pytanie prejudycjalne dot. interpretacji art. 5 tej dyrektywy, wskazał, że brak specyfikacji rodzajów uszczerbków podlegających kompensacji stwarza podstawy do szerokiej interpretacji pojęcia szkody, czemu sprzyja także pozanormatywne znaczenie umowy o imprezę turystyczną. Wykładnia tego przepisu przyjęta przez Trybunał, musi być rozumiana w takim sam sposób w Polsce.        

Uchwała SN jest dostępna do pobrania w pełnej publikacji.

Pliki do pobrania

wstecz