Utrata prawa żądania zwrotu niewykorzystanej części świadczenia (Klauzule nr 1581, 1582)

Dodano: 09-06-2016
Publikator: Sąd Okręgowy w Warszawie Sygnatura: XVII AmC 83/06

Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 25 maja 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 83/06) uznał za niedozwolone i zakazał stosowania postanowienia o treści:

„W przypadku odstąpienia od umowy ubezpieczenia lub jej wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron, składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, jeżeli w okresie ubezpieczenia nie nastąpiła wypłata odszkodowania lub COMPENSA nie jest zobowiązana do jego wypłaty."

„W przypadku odstąpienia od umowy ubezpieczenia lub jej wypowiedzenia przez którąkolwiek ze stron, składka za niewykorzystany okres ubezpieczenia podlega zwrotowi tylko wtedy, jeżeli w okresie ubezpieczenia nie nastąpiła wypłata odszkodowania (świadczenia) lub COMPENSA nie jest zobowiązana do jego wypłaty."

Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż zgodnie z art. 805 § 1 Kodeksu cywilnego, przez umowę ubezpieczenia zakład ubezpieczeń zobowiązuje się spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Wyżej wymieniony przepis określa główne, ekwiwalentne świadczenia stron umowy. Świadczeniem zakładu ubezpieczeń, które odpowiada świadczeniu ubezpieczającego jest udzielenie ochrony ubezpieczeniowej, polegające na zobowiązaniu do wypłaty odszkodowania w razie nastąpienia określonego zdarzenia. Koniecznym elementem każdej umowy ubezpieczenia jest określenie czasu trwania ochrony ubezpieczeniowej. Wymóg taki określony został w przepisie art. 812 § 2 pkt 3 Kodeksu cywilnego.

Ponadto, zgodnie z art. 813 § 1 Kodeksu cywilnego, składkę, która stanowi świadczenie ubezpieczającego, oblicza się za czas trwania odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Z powyższego wynika jednoznacznie, że odpowiednikiem świadczenia ubezpieczającego (zapłacenie składki) jest udzielenie przez zakład ubezpieczeń ochrony ubezpieczeniowej od określonych zdarzeń w określonym czasie. Ochrona ubezpieczeniowa trwa zatem przez cały czas obowiązywania umowy, niezależnie od faktu, czy w tym okresie nastąpiło, czy też nie nastąpiło zdarzenie objęte ochroną, a zatem świadczenie zakładu ubezpieczeń, polegające na udzieleniu ochrony ubezpieczeniowej, może zostać uznane za spełnione dopiero po upływie okresu, na jaki umowa została zawarta.

SO wskazał, iż w przypadku odstąpienia od umowy ubezpieczenia lub jej wypowiedzenia mamy do czynienia z sytuacją, w której świadczenie ubezpieczającego, polegające na zapłaceniu składki, spełnione zostało w całości, natomiast świadczenie zakładu ubezpieczeń, polegające na udzieleniu ochrony ubezpieczeniowej, spełnione zostało tylko w części. W takim przypadku zakład ubezpieczeń, który uzyskał świadczenie ubezpieczającego jednocześnie sam zwalnia się z obowiązku spełnienia świadczenia ekwiwalentnego, uzyskując tym samym, kosztem ubezpieczającego, niczym nieuzasadnione korzyści. Zdaniem Sądu Okręgowego takie ukształtowanie praw i obowiązków obu stron umowy jest oczywiście sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta.

Ponadto, zdaniem Sądu, zakwestionowane klauzule wyczerpują wprost przesłanki typowej klauzuli abuzywnej wymienionej przez ustawodawcę w przepisie art. 3853 pkt 13 Kodeksu cywilnego - przewidują bowiem utratę prawa żądania zwrotu niewykorzystanej części świadczenia konsumenta spełnionego wcześniej niż świadczenie kontrahenta, gdy strony wypowiadają lub odstępują od umowy.

wstecz