Stanowisko KNF dotyczące produktów finansowych o charakterze polis lokacyjnych

Dodano: 12-10-2016
Publikator: Komisja Nadzoru Finansowego

Andrzej Jakubiak, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, w dniu 10 października 2016 r. wystosował list otwarty do Jacka Sasina, Przewodniczącego Sejmowej Komisji Finansów Publicznych. List nawiązuje do posiedzenia KFP z dnia 21 września br., w trakcie którego dyskutowano na temat sytuacji klientów instytucji finansowych, którzy nabyli produkty finansowe o charakterze polis lokacyjnych. Celem korespondencji jest udzielenie odpowiedzi przez organ nadzoru na wszelkie pytania i tezy stawiane w trakcie wrześniowego posiedzenia.

Przewodniczący Komisji w liście zwraca uwagę na kilkanaście istotnych zagadnień związanych z produktami ubezpieczeniowymi z funduszem inwestycyjnym. Przede wszystkim tłumaczy istotę i charakter nadzoru nad rynkiem ubezpieczeniowym, który sprawowany jest przez KNF, a także na możliwe i ustalone w prawie kompetencje i zadania nadzoru oraz podjęte działania przez Komisję, mające na celu zmniejszenie problemu posiadaczy „polisolokat” z wysokimi opłatami likwidacyjnymi.

Po pierwsze, Andrzej Jakubiak wskazuje, że nadzór sprawowany przez KNF ma charakter ostrożnościowy, a więc jego celem jest zapewnienie wypłacalności zakładów ubezpieczeń w przypadku wnoszenia roszczeń klientów. Przypomina przy tym, że gwarantowana wypłacalność wyróżnia podmioty działające na rynku ubezpieczeniowym od innych nieobjętych nadzorem Komisji. Z powyższych względów należy odróżniać i rozumieć różnicę między nadzorem ostrożnościowym a konsumenckim sprawowanym przez UOKiK. Ponadto, jak podkreślono w liście, instytucją odpowiedzialną za rozstrzyganie sporów wynikających z zapisów w umowie są sądy cywilne. A zatem, jak napisano: „mylne jest wywodzenie jedynie z przepisów o celach i zadaniach organu nadzoru przekonanie, że KNF powinna sprawować ochronę interesów klientów zakładów ubezpieczeń również w takim zakresie, w jakim ochrona ta należy do kompetencji innych organów administracji albo sądów.”

KNF podnosi także, że jako organ nadzoru nie ponosi odpowiedzialności za stosowanie przez zakłady ubezpieczeń niedozwolonych postanowień w umowach ubezpieczenia na życie z UFK. W liście przypomniano, że to sądy cywilne decydują o abuzywności klauzul, a po nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zadanie to spoczywa na Prezesie UOKiK. Przewodniczący KNF wskazuje w liście, że Komisja nie tylko nie miała prawa do kwalifikowania postanowień umownych jako niedozwolonych ale także nie posiadała prawa do inicjowania postępowań sądowych oraz nakładania sankcji na zakłady ubezpieczeń za posługiwanie się niedozwolonymi zapisami umownymi. Natomiast KNF informowała o wszelkich nieprawidłowościach, w tym dotyczących pobierania wysokich opłat likwidacyjnych, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jako organ właściwy do podjęcia działań w tym zakresie.

Komisja odnosi się także do zarzutu rzekomego zatwierdzenia produktów ubezpieczeniowych z elementem inwestycyjnym przez organ nadzoru. KNF przypomina, że jej zakres kompetencji, określonych w prawie, nie obejmuje takich możliwości. Wskazuje przy tym, że uczestnicy dyskusji w trakcie posiedzenia komisji sejmowej prawdopodobnie błędnie utożsamili zatwierdzenie produktów ubezpieczeniowych z zatwierdzeniem aktywów, tj. wyrażeniem zgody na uznawania aktywów za stanowiące pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. W liście KNF podkreśliła także, że w polskim ustawodawstwie nie został uwzględniony wymóg zatwierdzania produktów wprowadzanych do obrotu konsumenckiego, a ewentualny taki przepis byłby niezgodny z prawem unijnym. KNF przytacza m.in. przepis art. 8 ust. 3 Dyrektywy Rady z dnia 24 lipca 1973 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie, zgodnie z którym państwa członkowskie nie przyjmują przepisów wymagających uprzedniej zgody albo systematycznego zgłaszania dokumentów, które zakład ubezpieczeń zamierza stosować w swoich kontraktach. W interpretacji KNF powyższy zapis znosi konieczność daleko idącej kontroli państwa nad swobodą kontraktową na rynku ubezpieczeniowym, w tym stałego monitoringu nowych wzorców umownych. Ponadto, wskazuje, że decyzje Komisji w sprawie zatwierdzenie aktywów dotyczyły zawartych już umów ubezpieczenia na życie z UFK, które wiązały strony także w zakresie opłat likwidacyjnych bez względu na decyzje organu w sprawie zatwierdzenia aktywów.

W liście Przewodniczący Komisji wymienia przejawy niektórych aktywności podjętych przez organ w związku z oferowaniem przez towarzystwa życiowe produktów określanych jako polisolokaty. Wskazuje przede wszystkich na podjęte działania legislacyjne – propozycje zmian w ustawie o działalności ubezpieczeniowej, współpracę z UOKiKiem – w zakresie szacowania ryzyka wypłacalności zakładów ubezpieczeń w zakresie zniesienia opłat likwidacyjnych przy zawieraniu porozumień między zakładami ubezpieczeń a Prezesem Urzędu oraz dokumenty mające na celu poprawę praktyk stosowanych przez instytucje nadzorowane przez KNF w ramach ubezpieczeń na życie z UFK, tj. Rekomendacje U, Wytyczne dla zakładów ubezpieczeń dotyczących dystrybucji ubezpieczeń, pisma z dnia 21 lutego 2012 r. w sprawie bancassurance i z dnia 26 września 2012 r. w sprawie oferowania tego typu produktów.

Ze stanowiskiem można zapoznać się w "Pełnej publikacji" lub na stronie Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, pod adresem: https://www.knf.gov.pl/Images/KNF_polisolokaty_11-10-2016_tcm75-48347.pdf  

Pliki do pobrania

wstecz