To już ostatni moment na modyfikacje umów

Autor: Julita Nowak

Dodano: 16-12-2020

Niespełna dwa tygodnie pozostały na wprowadzenie przez przedsiębiorców zmian w umowach (w tym wzorach, regulaminach i ogólnych warunkach), które będą od 1 stycznia 2021 r. zawierane z ,,quasi-konsumentami” (których możemy nazwać również mikroprzedsiębiorcami na prawach konsumenta). Jest to nowa kategoria jednoosobowych przedsiębiorców, którzy zawierając umowy niezwiązane z ich działalnością zawodową, zyskają dodatkową ochronę prawną.

Konieczność weryfikacji obowiązujących umów i tym samym wprowadzenie niezbędnych modyfikacji dotknie w zasadzie każdej branży, w tym także sektora finansowego, tj. firm leasingowych, banków, a także zakładów ubezpieczeń.

Weryfikacja wzorów umów powinna w szczególności dotyczyć postanowień, które potencjalnie stwarzają ryzyko uznania za abuzywne. Dotychczas osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą, zasadniczo nie mogły korzystać z ochrony wynikającej z abuzywności klauzul, dlatego w umowach zawieranych z takimi podmiotami wciąż stosowano postanowienia, które zwiększały przewagę kontraktową jednej ze stron, a które w umowach ze ,,zwykłymi” konsumentami już od dawna nie były stosowane.  W tym zakresie kluczowa jest także weryfikacja postanowień dotyczących m.in. opłat i wszelkich kosztów naliczanych w związku z bieżącą obsługą umowy (w tym zarówno ich wysokości, trybu ustalania i wprowadzania zmian w trakcie obowiązywania umowy) oraz trybu wprowadzania zmian w treści umowy, wynikających np. ze zmian w wysokości stóp procentowych, jeśli przekłada się ona na zmianę wysokości świadczenia ,,quasi-konsumenta” (np. wysokość rat z tytułu umowy leasingu, czy umowy pożyczki). Modyfikacji mogą także wymagać postanowienia dotyczące właściwości sądów w przypadku rozstrzygania sporów. Dotychczas standardowo stosowanym postanowieniem był wybór sądu miejscowo właściwego dla siedziby przedsiębiorcy oferującego daną usługę. Pozwalało to na zmniejszenie kosztów zlecania prowadzenia postępowań sądowych, a niekiedy w efekcie mogło zniechęcać klientów do dochodzenia przysługujących im roszczeń. Nie mniej istotne są także kwestie dotyczące dodatkowej możliwości odstąpienia od umowy zawartej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, na którą należy wskazać w umowach zawieranych od 1 stycznia 2021 r.

Kluczowe w kontekście wprowadzanych w najbliższym czasie zmian są także techniczne i proceduralne aspekty sprowadzające się do ustalenia: czy przedsiębiorcy w relacjach z ,,quasi-konsumentami” będą stosować umowy specjalnie dla nich dostosowane, czy też do wszystkich klientów –  zarówno jednoosobowych działalności, jak i zwykłych konsumentów – bezpieczne, ale bardziej ,,kosztowne” umowy w całości konsumenckie. Drugie z rozwiązań może być szczególnie problematyczne dla przedsiębiorców z branż, które dotychczas nie oferowały swoich usług konsumentom, a zatem nie były zobligowane do weryfikacji stosowanych postanowień pod tym kątem (np. branża faktoringowa).   

Cel wprowadzonych zmian, jakim jest zwiększenie przejrzystości umów oraz zmniejszenie istniejących pomiędzy stronami umów dysproporcji, wydaje się słuszny. Pytanie na ile przedsiębiorcy będą skłonni do przyjęcia strategii pełnego dostosowania umów do nowych regulacji, a na ile przyjmą na siebie m.in. ryzyko związane z uznaniem poszczególnych postanowień za nieważne i nie wiążące stron, co w praktyce niestety często może sprowadzać się do braku możliwości egzekwowania zobowiązań umownych w stosunku do klienta będącego ,,quasi-konsumentem”.

wstecz