Przesunięcie terminu implementacji IDD – czy coś zmieni w stosowaniu uchwalonej już ustawy o dystrybucji ubezpieczeń?

Autor: Julita Nowak

Dodano: 03-01-2018

Proces legislacyjny dotyczący ustawy o dystrybucji ubezpieczeń został już zakończony. Ustawa została uchwalona, podpisana przez Prezydenta i opublikowana w Dzienniku Ustaw. Zgodnie z art. 112 UDU, z nielicznymi wyjątkami wchodzi ona w życie dnia 23 lutego 2018 r.  Równolegle na szczeblu europejskim toczy się jednak debata dotycząca przesunięcia terminu stosowania IDD, która była przecież podstawą do uchwalenia UDU.  

Dnia 20 grudnia 2017 r. Komisja Europejska wystąpiła z wnioskiem do Parlamentu Europejskiego i Rady o przesunięcie terminu rozpoczęcia stosowania dyrektywy 2016/97 w sprawie dystrybucji ubezpieczeń na dzień 1 października 2018 r. Żadna decyzja w tym zakresie nie została dotychczas podjęta, co oznacza, że termin implementacji wyznaczony na dzień 23 lutego 2018 r. pozostaje aktualny.

Mimo to, pojawia się wiele pytań dotyczących stosowania polskiej ustawy w przypadku, gdy termin implementacji IDD zostanie jednak przesunięty. Czy wówczas polski ustawodawca będzie zmuszony dostosować się do nowego terminu, czy też skoro ustawa została już przyjęta w ostatecznej wersji, to tak naprawdę nie ma potrzeby zwlekać z jej stosowaniem?  

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że IDD weszła w życie dnia 23 lutego 2016 r., a do dnia 23 lutego 2018 r. państwa członkowskie mają jedynie dokonać jej transpozycji, tj. wprowadzić w życie i stosować krajowe przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania IDD.

Propozycja przesunięcia daty transpozycji IDD dotyczy zatem jedynie stosowania nowych przepisów uchwalonych na jej podstawie, które i tak powinny zostać przyjęte przez każde państwo członkowskie do dnia 23 lutego 2018 r. Zmiana terminu będzie zatem przede wszystkim korzystna dla branży ubezpieczeniowej, która zyska dodatkowy czas na lepsze przygotowanie się do stosowania nowych przepisów.

Zakładając, że Parlament Europejski przychyli się do wniosku Komisji Europejskiej z dnia 20 grudnia 2017 r., możliwe są w zasadzie dwa hipotetyczne scenariusze.

W pierwszej kolejności polski ustawodawca może dokonać nowelizacji ustawy  i przesunąć termin jej stosowania na dzień 1 października 2018 r. (zakładając, że ten termin zgodnie z wnioskiem KE zostanie zaakceptowany).

Równie dobrze -  czego absolutnie nie można wykluczyć – pozostawi ustawę w jej aktualnym brzmieniu z datą wejścia w życie z dniem 23 lutego 2018 r. Rozwiązanie to jest możliwe, ponieważ zarówno aktualny termin transpozycji (23 lutego 2018 r.) jak i termin proponowany (1 października 2018 r.) jest terminem maksymalnym na przyjęcie nowych przepisów. Dyrektywa nie zakazuje dokonania transpozycji we wcześniejszym terminie niż data graniczna wynikająca z IDD. Hipotetycznie zatem polski ustawodawca może uznać, że skoro ustawa została już uchwalona, a branża ubezpieczeniowa znała kierunek zmian wyznaczony przez IDD już w 2016 r., to miała wystarczająco dużo czasu na przygotowanie się do jej stosowania. Oznacza to, że ewentualna nowelizacja ustawy o dystrybucji ubezpieczeń może przede wszystkim zależeć od politycznej woli polskich parlamentarzystów.

Równie problematyczna wydaje się kwestia stosowania dwóch rozporządzeń delegowanych uzupełniających IDD, przyjętych przez Komisję w dniu 21 września 2017 r.  Pierwsze z nich dotyczy wymogów w zakresie nadzoru nad produktem i zarządzania nim, nałożonych na zakłady ubezpieczeń i dystrybutorów ubezpieczeń, drugie – wymogów informacyjnych i zasad prowadzenia działalności mających zastosowanie do dystrybucji ubezpieczeniowych produktów inwestycyjnych. Skoro rozporządzenia uzupełniają IDD, to nie wejdą w życie wcześniej niż implementowane przepisy dyrektywy. Nie oznacza to jednak, że przepisy krajowe nie mogą być wówczas stosowane. Rozporządzenia delegowane precyzują pewne kwestie uregulowane w IDD, ale nie zmieniają podstawowych zasad wynikających z jej przepisów i przyjętych już przepisów krajowych. Teoretycznie możliwe jest zatem stosowanie krajowych przepisów bez odwoływania się do treści rozporządzeń lub pomocnicze korzystanie z finalnej wersji ich projektów, które prędzej czy później zaczną obowiązywać.

Warto wskazać, że propozycja Komisji w zakresie zmiany terminu transpozycji nie dotyczy np. rozporządzenia wykonawczego Komisji 2017/1469 z dnia 11 sierpnia 2017 r. ustanawiającego ustandaryzowany format prezentacji dokumentu zawierającego informacje o produkcie ubezpieczeniowym (IPID), które obowiązuje już od 1 września 2017 r. Oznacza to, że mimo ewentualnego przesunięcia terminu implementacji IDD, wymogi dotyczące przekazywania IPID (w tym jego wzoru) mogą być w pełni stosowane w państwach członkowskich UE.

Należy mieć na uwadze, że dyrektywa w żaden sposób nie zakazuje państwom członkowskim przyjęcia przepisów wprowadzających IDD wcześniej niż termin wskazany na jej implementację. Rozpoczęcie stosowania krajowych przepisów ze znacznym wyprzedzeniem w porównaniu do pozostałych państw członkowskich stawiałoby jednak polski rynek ubezpieczeń w gorszej pozycji konkurencyjnej. Takiej ewentualności nie jesteśmy jednak w stanie wykluczyć, szczególnie odnosząc się do przebiegu procesu legislacyjnego nad ustawą, która błyskawicznie, niemalże w niezmienionym kształcie przeszła przez Sejm i Senat i dnia 28 grudnia 2017 r. została podpisana przez Prezydenta, mimo że głosy o przesunięciu terminu wejścia w życie IDD pojawiały się już praktycznie od listopada 2017 r.

Polska ustawa o dystrybucji ubezpieczeń odpowiada celom i założeniom wynikającym z IDD. Niezależnie jednak od tego, czy wejdzie w życie dnia 23 lutego 2018 r. czy 1 października 2018 r., to i tak będzie budzić wątpliwości w zakresie jej stosowania.  Jest to konsekwencją bardzo ogólnej konstrukcji przepisów, które z jednej strony mogą dawać pewne pole do swobodnej interpretacji, z drugiej zaś w kluczowych kwestiach nie dają absolutnie żadnych wskazówek dotyczących stosowania regulacji w praktyce (szczególnie jest to widoczne w przypadku analizy potrzeb klienta). Dopóki rynek ubezpieczeniowy nie doczeka się oficjalnych wytycznych czy rekomendacji ze strony np. KNF, to w istocie samo przesunięcie terminu wejścia w życie UDU niewiele pomoże w przygotowaniach dystrybutorów do stosowania nowych przepisów. Głównym problemem nie jest bowiem krótki termin do wejścia w życie przepisów, ale ich niejednoznaczność, ogólnikowość i brak precyzji.       

 

wstecz