Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 grudnia 2015 r.

Dodano: 13-07-2016
Publikator: Sąd Najwyższy Sygnatura: V CSK 234/15

Sąd Najwyższy orzekł, że instytucja finansowa nie musi pilnować, aby przystępujący do umowy konsument zapoznał się z ogólnymi warunkami kontraktu. Ma natomiast bezwzględny obowiązek mu je przed podpisaniem umowy przekazać.

W rozpoznawanej sprawie z powództwem przeciwko zakładowi ubezpieczeń wystąpiła ubezpieczona, która żądała zwrotu opłaty likwidacyjnej pobranej w związku z rozwiązaniem przez nią umowy ubezpieczenia z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Ogólne warunki umowne przewidywały pierwszą wpłatę w ustalonej wysokości, a następnie comiesięczne opłacanie składek, które miały powiększać kapitał. Umowa była zawarta na 15 lat, przy czym rezygnacja w ciągu pierwszych trzech wiązała się z pobraniem opłaty likwidacyjnej, dochodzącej do 80 proc. zgromadzonego kapitału. Powódka wpłaciła na początek ok. 60 tys. zł, a następnie co miesiąc opłacała składki w wysokości 1800 zł. Po roku zebrana kwota wynosiła ponad 80 tys. zł i środki te miały być pomnażane przez towarzystwo ubezpieczeń. Okazało się jednak, że wartość jednostek uczestnictwa funduszu inwestycyjnego, w który były zainwestowane, wynosiła łącznie dużo mniej, niż nawet pierwotna wpłata 60 tys. zł. Kobieta odstąpiła więc od umowy, jednak ubezpieczyciel, zgodnie z OWU, pobrał opłatę likwidacyjną. W efekcie z zebranych i wpłaconych ponad 80 tys. zł powódka odzyskała zaledwie 2,2 tys. zł. Jednak Sądy I i II instancji nie uwzględniły powództwa. W toku procesu okazało się natomiast, że powódce nie doręczono zawczasu ani OWU, ani tabeli stawek i opłat. Wprawdzie przy podpisywaniu umowy poinformowano ją o tych warunkach, ale stosowne dokumenty dostała dopiero po podpisaniu umowy. I to był jeden z argumentów skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy skargę tę uwzględnił i uchylając wyrok apelacyjny nakazał ponowne rozpoznanie sprawy. Odnosząc się do kwestii doręczenia OWU, stwierdził, że w przypadku każdego rodzaju umów konsumenckich, zgodnie z art. 384 par. 1 Kodeksu cywilnego, ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. Dotyczy to zwłaszcza umów adhezyjnych, czyli takich, do których się przystępuje, nie mając de facto możliwości negocjacji ich warunków. Przepisy mówią jednak wyraźnie tylko o tym, że warunki umowne muszą być doręczone konsumentowi przed podpisaniem lub przystąpieniem do umowy, ale nie wspominają o obowiązku zapoznania konsumenta z ich treścią. Wobec tego sąd apelacyjny musi jeszcze raz pochylić się nad kwestią związania stron wzorcem umowy i konsekwencjami jego niezastosowania w sytuacji, gdy wzorzec jednak nie był dostarczony klientce przed podpisaniem umowy.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna

wstecz