Uchwała SN ws. roszczeń o zadośćuczynienie bliskich osoby poważnie poszkodowanej

Dodano: 23-07-2018
Publikator: Sygnatura: III CZP 36/17
Kategorie :

Sąd Najwyższy podjął uchwałę (sygn. akt III CZP 36/17), w której stwierdza, że sąd może przyznać zadośćuczynienie za krzywdę osobom najbliższym poszkodowanego, który na skutek czynu niedozwolonego doznał ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu.

Uchwała Sądu Najwyższego jest odpowiedzią na wniosek Rzecznika Finansowego, który zwrócił uwagę, że w orzecznictwie występują istotne rozbieżności w rozstrzyganiu kwestii wypłat zadośćuczynienia bliskim osoby, która został poważnie poszkodowana w wypadku komunikacyjnym, z tytułu naruszenia ich dóbr osobistych.

Sąd Najwyższy zważył, że przepisy prawa cywilnego nie zawierają normatywnej definicji dóbr osobistych. Ochrona wartości niemajątkowych, które są ściśle związane z osobowością człowieka, obejmując jego fizyczną i psychiczną integralność, została zagwarantowana w art. 23 k.c. SN dodał, że istnieje i podlega ochronie jako dobro osobiste wartość niemajątkowa, której istotą jest bliskość oraz więzi emocjonalne pomiędzy osobami pozostającymi w związku. Wskazał również na obiektywny charakter więzi rodzinnej istniejącej niezależnie od uczucia określanego jako więź emocjonalna. Zerwanie tej więzi jest źródłem własnej krzywdy osób najbliższych jako bezpośrednio poszkodowanych, a nie refleksem naruszenia cudzego dobra osobistego (przynależnego poszkodowanemu zdarzeniem sprawczym). Wskazał również na obiektywny charakter więzi rodzinnej istniejącej niezależnie od uczucia określanego jako więź emocjonalna. Linia orzecznictwa przemawia za przyjęciem poglądu, że więź bliskości, powiązana z więzią emocjonalną, stanowi dobro osobiste i przedmiot ochrony jako immanentnie związana z człowieczeństwem, obejmująca psychiczną i fizyczną integralność człowieka, osobista i niezbywalna wartość, której emanacją jest prawo do pozostawania w bliskości z osobami najbliższymi we wszystkich aspektach tej więzi.

Naruszenie dobra osobistego uzasadniające przyznanie zadośćuczynienia nie jest determinowane samym cierpieniem osoby bliskiej ale musi polegać na zniweczeniu obu elementów, które wyznaczają jego treść, a więc więzi bliskości i więzi emocjonalnej. To oznacza, że nie każde naruszenie tego dobra uzasadnia pozytywne rozstrzygnięcie, a jedynie takie, które prowadzi do skutków w istocie takich samych, jakie następują w razie śmierci poszkodowanego, zatem przypadków głębokiego upośledzenia funkcji życiowych wskutek uszczerbków zdrowia najcięższych, nieodwracalnych i wyłączających możliwość zachowania bliskości z poszkodowanym.

Zmiana charakteru składników życia rodzinnego lub ich pogorszenie nie uzasadnia przyjęcia, że doszło do naruszenia dobra osobistego w postaci więzi bliskości, bo ma ono miejsce wtedy, gdy następuje trwałe wyeliminowanie tych wszystkich elementów, które są istotne dla funkcjonowania związku, takich jak prowadzenie wspólnego gospodarstwa w znaczeniu rzeczowym i fiskalnym, wzajemna pomoc, wychowanie dzieci, wspólne spędzanie czasu oraz więź emocjonalna i fizyczna. Ustalenie, że doszło do zerwania więzi bliskości wymaga także uprzedniego stwierdzenia, iż ta więź zawierała element silnego stosunku emocjonalnego pomiędzy osobą najbliższą a poszkodowanym o charakterze rzeczywistym i trwałym, a skutkiem czynu sprawcy jest brak możliwości zachowania więzi emocjonalnej.

wstecz