SN: ubezpieczyciel może w ograniczonym zakresie dokonać odmowy wypłaty odszkodowania poszkodowanemu

Dodano: 08-11-2017
Publikator: Sąd Najwyższy Sygnatura: V CSK 573/16

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 2017 r. (sygn. akt V CSK 573/16) orzekł, że równowaga stron stosunku ubezpieczeniowego wymaga, aby ubezpieczyciel mógł w stosunku do poszkodowanego powoływać się na okoliczności ograniczające bądź wyłączające jego odpowiedzialność, istniejące w chwili powstania roszczenia o zapłatę odszkodowania i określone w stosunku umownym.  

W rozpoznawanej sprawie z powództwem wystąpiła spółka zajmująca się pośrednictwem finansowym. Domagała się zapłaty 60 tys. zł od pozwanego kontrahenta i zakładu ubezpieczeń, z którym zawarł umowę odpowiedzialności cywilnej. Pozwana spółka świadczyła powódce usługi ochrony fizycznej konwojowania środków pieniężnych. Jeden z zatrudnionych konwojentów w toku przeprowadzania usługi przywłaszczył sobie sumę 60 tys. zł. Mężczyzn za ten czyn został skazany. W toku śledztwa okazało się, że był już wielokrotnie karany, w tym także za przestępstwa przeciwko mieniu. Zakład ubezpieczeń odmówił wypłaty odszkodowania, wskazując, że ochrona nie obejmowała pracownika spółki, który dokonał kradzieży.

Sąd Rejonowy uznał, że pozwane towarzystwo ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność za szkodę. Stwierdził, że do jej powstania przyczynił się także pracownik, który przygotował konwój i był odpowiedzialny za nadzór pracowników. Ponadto, jak wskazał SR, pracownicy nie dokonali należytego instruktażu, w wyniku czego dopuścili do służby nieprzygotowanych pracowników bez wymaganych kwalifikacji.   

Wyrok Sądu Rejonowego powtórzył Sąd II instancji. SO podzielił także stanowisko Sądu Rejonowego, że art. 822 Kodeksu cywilnego spełnia funkcje ochronne w stosunku do poszkodowanego i ubezpieczyciel nie może przeciwko uprawnionemu do odszkodowania podnieść zarzutów naruszenia obowiązków wynikających z umowy lub OWU, jeżeli nastąpiło ono po zajściu wypadku ubezpieczeniowego. Skutki naruszenia postanowień umownych po jej zawarciu, a przed zajściem wypadku, o których ubezpieczyciel dowiedział się po zajściu wypadku ubezpieczeniowego, również nie powinny pociągać za sobą negatywnych konsekwencji dla poszkodowanego.

Skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego wniosło towarzystwo ubezpieczeń. Zarzuciło w niej naruszenie art. 822 Kodeksu cywilnego. SN uznał skargę za zasadną i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez Sąd II instancji.

SN stwierdził, że aprobata stanowiska Sądu Okręgowego w zakresie wykładni art. 822 KC mogłaby doprowadzić do konsekwencji dla stron stosunku ubezpieczeniowego w postaci np. ograniczenia znaczenia umowy bądź ogólnych warunków ubezpieczenia, w których przewidziane są wyłączenia z zakresu ochrony ubezpieczeniowej. Dlatego Sąd Najwyższy uznał, iż Sąd Okręgowy dokonał wykładni tego przepisu, która nadmiernie faworyzuje uprawnionego do odszkodowania względem ubezpieczyciela oraz podważa sens umownego charakteru stosunku ubezpieczeniowego, którego istotnymi elementami są umowa oraz OWU. Jak orzekł SN, równowaga stron tego stosunku wymaga, aby ubezpieczyciel mógł się w stosunku do poszkodowanego powoływać na okoliczności ograniczające bądź wyłączającego jego odpowiedzialność, istniejące w chwili powstania roszczenia o zapłatę odszkodowania i określone w stosunku umownym.

Pliki do pobrania

wstecz