SN: badanie abuzywności postanowień umownych dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy

Dodano: 20-06-2018
Publikator: Sąd Najwyższy Sygnatura: III CZP 29/17

Sąd Najwyższy w uchwale w składzie 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 r. (sygn. akt III CZP 29/17) orzekł, że oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385[1] ust. 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.

Pytanie prawne w kwestii ustalania abuzywności postanowień umownych skierował do SN Rzecznik Finansowy. We wniosku z dnia 3 kwietnia 2017 r. zadał on następujące pytanie: „Czy na podstawie art. 385[1] i 385[2] ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 Nr 16 poz. 93 ze zm.), badanie, w kontroli incydentalnej, przesłanek zgodności z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta - a więc nieuczciwego (abuzywnego) charakteru postanowienia (warunku) umowy - dokonywane jest według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej normatywną treść, uwzględniając okoliczności jej zawarcia oraz z odniesieniem, w momencie jej zawarcia do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna, czy też ocena ta dokonywana jest z uwzględnieniem sposobu stosowania (wykonywania) badanego postanowienia i umowy praktyce w okresie od daty jej zawarcia do chwili wyrokowania?”

Zgodnie z uchwałą SN, konsument w indywidualnej sprawie będzie musiał wykazać przed sądem tylko sam fakt wpisania do umowy klauzuli abuzywnej. Nie będzie musiał wykazywać, że sporne postanowienie w praktyce wykonywane było na jego niekorzyść.

We wniosku do SN Rzecznik podniósł, że w orzecznictwie sądów dostrzegane są znaczne rozbieżności co do rozstrzygania tej kwestii. Jak wskazał RF, spory odnoszą się do umów zawieranych przez podmioty rynku finansowego z konsumentami, szczególnie umów kredytowych.

- Uchwała Sądu Najwyższego idzie w ślad za orzecznictwem TSUE, który wielokrotnie wskazywał, że nieuczciwy charakter warunków umowy powinien być określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczy, i z odniesieniem, w momencie zawarcia umowy, do wszelkich okoliczności związanych z zawarciem umowy - podkreśla Bartosz Wyżykowski, radca prawny, zastępca dyrektora Wydziału Klienta Rynku Bankowo-Kapitałowego w Biurze Rzecznika Finansowego.

- Uzależnianie w kontroli incydentalnej uznania nieuczciwości danego postanowienia umownego od sposobu jego wykonywania przez przedsiębiorcę prowadziłoby również do sytuacji w której, w jednym okresie kwestionowane postanowienie można by uznać za abuzywne, zaś w innym już nie. Innymi słowy możliwe byłyby różne rozstrzygnięcia w przedmiocie tej samej klauzuli umownej w zależności od chwili wyrokowania. Nie zapewniałoby to należytej ochrony konsumentów - argumentuje Wyżykowski.

W przeciągu kilku miesięcy SN opublikuje uzasadnienie do uchwały.

Wniosek Rzecznika Finansowego skierowany do SN jest dostępny do pobrania w pełnej publikacji.

Pliki do pobrania

wstecz