SA: każdorazowo należy ocenić, czy sporne postanowienie umowne spełnia przesłanki abuzywności

Dodano: 25-01-2017
Publikator: Sąd Apelacyjny w Krakowie Sygnatura: I ACa 645/16

Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 4 października 2016 r. (sygn. akt I ACa 645/16) orzekł, że w sytuacji, gdy umowa zawiera postanowienie, które jest uznane za niedozwolone, to w sposób automatyczny nie prowadzi to do uznania, że jest ono niedozwolone i nie wiąże. Każdorazowo bowiem należy ocenić, czy spełnione zostały przesłanki przewidziane w art. 385 (1) ust. 1 Kodeksu cywilnego.

W rozpoznawanej sprawie powodowie wnieśli o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – bankowego tytułu egzekucyjnego. Na uzasadnienie swojego żądania wskazali, że zostali oszukani przez przedstawiciela pozwanego banku, który przedstawił im ofertę kredytu indeksowanego we frankach szwajcarskich jako całkowicie bezpieczną i nie wiążącą się z dużymi różnicami kursowymi, podczas gdy szybko wzrastający kurs tej waluty doprowadził do sytuacji, że rata kredytu wzrosła prawie dwukrotnie. Ponadto wskazali, że spłata kolejnych rat kredytu odbywała się według tabeli kursów walut obcych ustalanych przez pozwanego. W ten sposób strona pozwana przyznała sobie prawo do jednostronnego ustalania wysokości rat kredytu, gdyż w umowie ani w regulaminie nie wskazano żadnych ograniczeń w tym zakresie. W ich opinii, takie postanowienie regulaminu stanowi klauzulę abuzywną w myśl art. 385 Kodeksu cywilnego.

Sąd Okręgowy uznał powództwo za nieuzasadnione. Wskazał, że w myśl ogólnych zasad prawa cywilnego (art. 353 § 1 Kodeksu cywilnego) dłużnik zobowiązany jest do wykonania niewadliwie zaciągniętego zobowiązania, bez względu na motywy, jakie skłoniły go do zawarcia umowy, w tym również perswazję osób trzecich.

Ponadto, Sąd stwierdził, że sporna klauzula nie może odnieść skutku. Eliminacja przedmiotowej klauzuli nie powinna pociągać za sobą nieważności całej umowy. Natomiast skuteczne zakwestionowanie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym w całości w realiach niniejszej sprawy wymagałoby wykazania, że gdyby nie omawiana klauzula, nie doszłoby do wypowiedzenia umowy kredytowej i postawienia kredytu w stan natychmiastowej wymagalności, a tym samym do wydania bankowego tytułu egzekucyjnego. Powodowie nie przedstawili żadnych dowodów na okoliczność, że dokonywali regularnych wpłat na poczet zadłużenia, a wypowiedzenie kredytu było skutkiem stosowania przez pozwanego spreadu.

Powodowie wnieśli apelację, którą Sąd Apelacyjny uznał za nieuzasadnioną. SA wskazał, że postępowanie w sprawie kontroli abstrakcyjnej ma na celu wyłączenie stosowania pewnych postanowień wzorców, a nie postanowień umów. Oznacza to, że nie można wykluczyć sporu co do legalności posługiwania się określonymi sformułowaniami, instytucjami czy rozwiązaniami w konkretnej umowie zawartej z udziałem innego przedsiębiorcy, aniżeli ten, który zastosował wzorzec uznany w pewnym zakresie za niedozwolony. Nie można też aprobować mechanicznego przenoszenia oceny abuzywności z wyroku zapadłego w odniesieniu do innego postanowienia wzorca. Zatem przed sądem powszechnym dokonywana jest kontrola "in concreto" co oznacza, że jest dokonywana w odniesieniu do danego stosunku prawnego i nie może abstrahować od okoliczności konkretnie rozpoznawanego przypadku. Innymi słowy, nawet w sytuacji, gdy umowa zawiera postanowienie, które jest uznane za niedozwolone, to w sposób automatyczny nie prowadzi to do uznania, że jest ono niedozwolone i nie wiąże. Każdorazowo, bowiem należy ocenić czy spełnione zostały przewidziane w art. 385 (1) ust. 1 Kodeksu cywilnego.

Pliki do pobrania

wstecz