KC W ORZECZNICTWIE - Dopuszczalność odmowy wypłaty świadczenia przez ubezpieczyciela (art. 818 k.c.)

Dodano: 17-08-2016
Publikator: Sąd Apelacyjny w Katowicach Sygnatura: V ACa 234/14

Art. 818. § 1. Umowa ubezpieczenia lub ogólne warunki ubezpieczenia mogą przewidywać, że ubezpieczający ma obowiązek w określonym terminie powiadomić ubezpieczyciela o wypadku.

§ 2. W razie zawarcia umowy ubezpieczenia na cudzy rachunek obowiązkiem określonym w paragrafie poprzedzającym można obciążyć zarówno ubezpieczającego, jak i ubezpieczonego, chyba że ubezpieczony nie wie o zawarciu umowy na jego rachunek.

§ 3. W razie naruszenia z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa obowiązków określonych w paragrafach poprzedzających ubezpieczyciel może odpowiednio zmniejszyć świadczenie, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło ubezpieczycielowi ustalenie okoliczności i skutków wypadku.

§ 4. Skutki braku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku nie następują, jeżeli ubezpieczyciel w terminie wyznaczonym do zawiadomienia otrzymał wiadomość o okolicznościach, które należało podać do jego wiadomości.

Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 24 kwietnia 2015 r. (sygn. akt V ACa 234/14) orzekł, że stosownie do art. 818 § 3 Kodeksu cywilnego konsekwencją niedopełnienia obowiązku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa może być odpowiednie zmniejszenie świadczenia przez ubezpieczyciela, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło mu ustalenie okoliczności powstania wypadku ubezpieczeniowego i jego skutków.

W rozpoznawanej sprawie z powództwem przeciwko towarzystwu ubezpieczeń wystąpił mężczyzna, który domagał się kwoty 97.390 zł z ustawowymi odsetkami tytułem odszkodowania za skradziony samochód.

Mężczyznę z pozwanym towarzystwem łączyła umowa ubezpieczenia AC samochodu osobowego, który został mu skradziony w czasie pobytu powoda na wakacjach. Powiadomił on organy ścigania i zgłosił szkodę ubezpieczycielowi. Postępowanie prowadzone w sprawie kradzieży zostało umorzone wobec niewykrycia sprawcy, a pozwane towarzystwo odmówiło wypłaty odszkodowania.

Ubezpieczyciel wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc, że wykonane na jego zlecenie badania mechanoskopijne kluczyków do samochodu wykazywały, że jeden z nich był używany, podczas gdy powód, jak podał, przebywał w tym czasie w Egipcie i nie powierzał nikomu kluczy. Ponadto, zgłoszenie szkody nastąpiło dopiero ponad dwa tygodnie po powrocie powoda do Polski, co uniemożliwiło ubezpieczycielowi wykonanie czynności weryfikacyjnych w czasie następującym po ujawnieniu kradzieży, a które mogły przyczynić się do ustalenia potencjalnych sprawców kradzieży i wpłynąć na proces likwidacji szkody.

Ubezpieczyciel zwrócił uwagę na nieprawidłowości związane z nabyciem przez powoda samochodu. Wskazał, że podpisał on umowę sprzedaży z obywatelem Niemiec, który nie był osobą sprzedającą i z którym nigdy się nie spotkał. W umowie sprzedaży pojazdu, wskazano niewłaściwe miejsce zawarcia umowy. Ponadto, według danych z karty pojazdu powinien on być koloru białego, tymczasem miał kolor czarny. W końcu pozwane towarzystwo wykazało, że analiza pozyskanego rozkodowania wyposażenia zdjęcia z oględzin skradzionego pojazdu doprowadziła do ustalenia wielu różnic w wyposażeniu pojazdu. Powyższe okoliczności świadczą o rażącym niedbalstwie powoda w zawieraniu transakcji nabycia pojazdu lub też o świadomym, celowym jego działaniu, zmierzającym do wyłudzenia odszkodowania.

Sąd Apelacyjny wskazał, że art. 818 § 3 Kodeksu cywilnego normuje kwestie dotyczące obowiązków ubezpieczonego w razie zaistnienia wypadku ubezpieczeniowego oraz skutków ich niedopełnienia.

W świetle § 53 OWU w przypadku niedopełnienia obowiązków przewidzianych w § 51 i § 52 (w tym niezwłocznego zawiadomienia ubezpieczyciela o szkodzie) z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa zakład ubezpieczeń odmawia wypłaty świadczenia w całości lub w odpowiedniej części w zależności od tego w jakim stopniu niedopełnienie tych obowiązków miało wpływ na ustalenie przyczyny wypadku, jego okoliczności i wysokości szkody.

Sąd Apelacyjny wskazał również, iż stosownie do art. 818 § 3 Kodeksu cywilnego konsekwencją niedopełnienia obowiązku zawiadomienia ubezpieczyciela o wypadku z winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa może być odpowiednie zmniejszenie świadczenia przez ubezpieczyciela, jeżeli naruszenie przyczyniło się do zwiększenia szkody lub uniemożliwiło mu ustalenie okoliczności powstania wypadku ubezpieczeniowego i jego skutków. Okoliczności braku zawiadomienia o wypadku czy też opóźnienia w zawiadomieniu nie mogą być zatem przesłanką do odmowy wypłaty świadczenia. Wprowadzenie do umowy lub ogólnych warunków ubezpieczenia postanowień uzależniających wypłatę całości odszkodowania od terminowego zawiadomienia o wypadku skutkuje w związku z tym nieważnością takiego zapisu, stosownie do uregulowań art. 807 Kodeksu cywilnego.

Pliki do pobrania

wstecz