Skutki niezapłacenia pierwszej składki ubezpieczeniowej w terminie (Klauzule nr 1322, 1323)

Dodano: 27-06-2016
Publikator: Sąd Okręgowy w Warszawie Sygnatura: XVII AmC 102/07

Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 3 lipca 2007 r. (sygn. akt XVII AmC 102/07) uznał za niedozwolone i zakazał stosowania postanowienia o treści:

a. „Jeżeli zapłata składki lub jej pierwszej raty została odroczona w stosunku do początku okresu ubezpieczenia, a Ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność przed zapłaceniem składki lub jej pierwszej raty, niezapłacenie składki lub pierwszej raty składki w terminie wyznaczonym przez Ubezpieczyciela będzie traktowane jako odstąpienie od umowy ubezpieczenia przez Ubezpieczyciela z upływem dnia wyznaczonego w umowie jako termin płatności składki lub pierwszej raty składki (o godzinie 0:00 dnia następnego po tym terminie), bez konieczności składania odrębnego oświadczenia woli w tym zakresie. Postanowienie zdania poprzedzającego stanowi zawiadomienie Ubezpieczającego o odstąpieniu od umowy.” (§ 30 ust. 1 OWU)

b. „W odniesieniu do skutków prawnych niezapłacenia kolejnej raty składki w terminie wyznaczonym przez Ubezpieczyciela odpowiednie zastosowanie mają postanowienia ust. 2.” (§ 30 ust. 2 OWU)

Zakwestionowane postanowienie § 30 ust. 2 Ogólnych Warunków Ubezpieczenia, zdaniem Sądu, kształtuje prawa konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i w rażący sposób narusza jego interesy - stanowi zatem niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 3851 § 1 Kodeksu cywilnego.

Sąd Okręgowy wskazał, iż poprzez treść zakwestionowanego postanowienia, pozwany, wykorzystując swoja przewagę kontraktową nad konsumentem, zastrzega sobie szerokie uprawnienie do odstąpienia od umowy, bez konieczności składania odrębnego oświadczenia woli w tym zakresie.

Zgodnie z § 30 ust. 1 OWU odpowiedzialność ubezpieczyciela rozpoczyna się od dnia i godziny wskazanej w umowie jako początek okresu ubezpieczenia, pod warunkiem, że składka lub jej pierwsza rata zostanie zapłacona w dniu zawarcia umowy z zastrzeżeniem postanowień § 30 ust. 2-10.

Stosownie do art. 814 § 2 Kodeksu cywilnego, jeżeli zakład ubezpieczeń ponosi odpowiedzialność jeszcze przed zapłaceniem składki, a składka nie została zapłacona w terminie, zakład ubezpieczeń może odstąpić od umowy ubezpieczenia ze skutkiem natychmiastowym i żądać zapłaty składki za okres przez który ponosił odpowiedzialność. Odstępując od umowy zakład ubezpieczeń ma jednak obowiązek zawiadomić o tym ubezpieczającego. W rozpatrywanym przypadku Ubezpieczyciel, na podstawie zakwestionowanego postanowienia wzorca OWU, zwalnia się z określonego w art. 814 § 2 Kodeksu cywilnego obowiązku składania odrębnego oświadczenia o odstąpieniu od umowy, zastrzegając, że odstąpienie to następuje w sposób „automatyczny” w przypadku niezapłacenia przez ubezpieczającego składki w terminie.

Takie zastrzeżenie w ocenie Sadu stoi w sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta – kształtuje bowiem sytuację prawną ubezpieczającego w sposób daleko mniej korzystny niż określony w przepisach Kodeksu cywilnego. Szczególnie niebezpieczną konsekwencją braku powiadomienia konsumenta o odstąpieniu od umowy przez pozwanego może być powstanie sytuacji, w której konsument (ubezpieczający) pozostanie w pozornym, błędnym przekonaniu, że mimo opóźnienia we wniesieniu składki wciąż podlega ochronie ubezpieczeniowej, w związku z czym zaniecha podejmowania czynności związanych z zawarciem nowej umowy ubezpieczeniowej.

Na analogiczną ocenę jak postanowienie § 30 ust. 2 OWU, zdaniem Sądu, zasługuje postanowienie § 30 ust. 3 OWU. Postanowienie to kształtuje sytuacje prawną pozwanego w sposób analogiczny jak postanowienie § 30 ust. 2, z tą wyłącznie różnicą, że odnosi się do niezapłacenia w terminie kolejnej raty składki.

wstecz