SPBUiR przyjrzał się problemom na rynku pośrednictwa ubezpieczeniowego

Autor: Paulina Wiensak

Dodano: 11-02-2020
Publikator: Stowarzyszenie Polskich Brokerów Ubezpieczeniowych i Reasekuracyjnych

Komisja Ekspercka do spraw przeciwdziałania patologii rynku pośrednictwa ubezpieczeniowego, działająca przy SPBUiR, przygotowała stanowisko w sprawie identyfikacji występujących nieprawidłowości w działalności brokerów oraz rekomendacje co do sposobu ich eliminacji.

Reprezentowanie klienta przez kilku brokerów

Pierwszy poruszony problem dotyczył pokrywania się pełnomocnictw udzielonych kilku brokerom przez jednego klienta. Jak stwierdzono, broker, który świadomie przyjmuje  pełnomocnictwo od klienta w celu negocjowania umowy ubezpieczenia w sytuacji, gdy klient zaangażował wcześniej innego brokera, może dopuścić się naruszenia dobrych obyczajów, zwłaszcza jeśli w swoich działaniach wykorzysta efekty pracy poprzedniego brokera lub poprzedni broker dysponuje pełnomocnictwem wyłącznym. Jak wskazali takie sytuacje tworzą konflikty na rynku, w które wikłani są zarówno ubezpieczyciele jak i klienci.

Zespół wypracował klarowne propozycje rozwiązania takiej sytuacji, wzorując się na praktykach stosowanych w innych branżach. Pierwszy z nich polega na uzyskaniu informacji od klienta o pełnomocnictwie udzielonemu innemu brokerowi. Jeśli ich pełnomocnictwa się pokrywają, ma on obowiązek poinformować o tym brokera i wspólnie ustalić zasady współpracy oraz przekazać dokumenty, na żądanie klienta. Broker ma też uświadomić klienta co do obowiązku rozliczenia z pierwszym brokerem oraz nie podejmować działań mających na celu podważenie zaufaniu do brokera. Komisja chce też, aby zakład ubezpieczeń w sytuacji, gdy zapytanie dotyczące takiej samej umowy ubezpieczenia składa kolejny broker ubezpieczeniowy, zwrócił się do niego z prośbą o wykazanie, że to on jest uprawniony do reprezentowania klienta oraz uzyskał wiedzę o innym pełnomocnictwie. Ponadto, zdaniem Komisji, jeżeli pierwszy z brokerów podjął już czynności związane z negocjowaniem umowy ubezpieczenia, a kolejny broker zamierza wykorzystać ich efekty, to powinien złożyć oświadczenie do ZU, że poinformował klienta o obowiązku rozliczenia z poprzednim brokerem lub że sam uzgodnił z nim zasady rozliczeń.

Komisja wyraziła nadzieję, że przedstawione propozycje etycznych praktyk staną się nowym standardem na rynku brokerskim. W opinii członków najlepszym rozwiązaniem byłaby ich implementacja w postaci aktu prawnego, dzięki czemu obowiązywałaby całą branżę. Jednak na razie nie ma takiej woli po stronie prawodawcy. Mimo to zespół uważa, że warto kontynuować starania w tym kierunku. W zakresie propozycji współpracy zakładów ubezpieczeń z brokerami zespół wyraził oczekiwanie, że kwestia ta zostanie wdrożona poprzez samoregulację w ramach samorządu ubezpieczeniowego.

Relacje agent-broker

Komisja przyjrzała się też trudnościom występującym w obszarze powiązań brokerów i agentów, które są zakazane na polskim rynku. Jednak w toku prac stwierdzono, że w polskim prawie brak jest jasnego i jednolitego podejścia do występowania powiązań agencyjno-brokerskich, co nie sprzyja transparentności i może wręcz tworzyć warunki do nieuczciwej konkurencji. W związku z tym wskazano, że powinien on być ściśle określony i doprecyzowany w uwagi na pojawiające się rozbieżności interpretacyjne. „Wskazane mogłoby być bardziej precyzyjne określenie stanowiska ustawodawcy lub organu nadzoru co do pewnych praktyk rynkowych i szczegółowego zakresu dopuszczalnych oraz zakazanych powiązań agentów ubezpieczeniowych i brokerów ubezpieczeniowych”, czytamy w opracowaniu zespołu.

Dystrybucja ubezpieczeń w kanale BA i leasingu

Zespół przypomniał, że banki i firmy leasingowe, zgodnie z ustawą o dystrybucji ubezpieczeń, mogą prowadzić usługi pośrednictwa ubezpieczeniowego jako agenci, agenci oferujący ubezpieczenia uzupełniające lub brokerzy. Ustawa reguluje, że podmioty te przy pierwszym kontakcie z klientem są zobowiązane do wyraźnego określenia swojej roli w procesie zawierania umowy ubezpieczenia, wskazania kogo reprezentują, okazania swoich pełnomocnictw oraz wyraźnego określenia, że w procesie ubezpieczeniowym pełnią rolę pośrednika.

Premie brokerskie

Członkowie Komisji zwrócili uwagę, że w polskim prawie poza zakazem wynagrodzenia dla osób działających w imieniu i na rzecz ubezpieczającego nie zostały wprowadzone żadne inne zakazy lub ograniczenia w zakresie wypłacania ubezpieczającym przez brokerów tzw. premii brokerskiej. „Ten brak przepisów regulujących powyższą formę gratyfikowania klientów przez brokerów ubezpieczeniowych, działających jako pośrednicy ubezpieczeniowi w imieniu i na ich rzecz tych klientów, jest zaskakujący w kontekście rygorystycznych reguł dotyczących wykonywania działalności w zakresie pośrednictwa ubezpieczeniowego obowiązujących na naszym rynku ubezpieczeniowym”, stwierdziła Komisja w piśmie. Jej zdaniem pojawienie się na regulowanym rynku takiej formy gratyfikacji klientów, niepodlegającej żadnym przepisom, może doprowadzić do kolizji między obszarami regulowanymi i nieregulowanymi.

Komisja określiła też inne problemy, jakie na rynku może powodować istnienie premii brokerskiej. Ryzyko naruszenia zasad etyki pojawia się w przypadku oferowania „premii brokerskiej” przez kolejnego brokera jako swoistej formy „perswazji” wobec klienta przy próbie jego „przejęcia” od dotychczasowego brokera. Zachęta wysoką premią jest tym prostsza, im mniejsze jest zaangażowanie przez nowego brokera własnych zasobów i środków przy doprowadzeniu do zawarcia ubezpieczenia, przy większym wykorzystywaniu pracy i nakładów poniesionych przez poprzednika. „Takie zachowanie może w określonych sytuacjach wypełniać znamiona czynu nieuczciwej konkurencji”, uznała Komisja. Po drugie, zjawisko „premii brokerskiej” może wiązać się z ryzykiem dla klienta na gruncie podatkowym co do właściwej kwalifikacji tego świadczenia.

Inne problemy

Poza wyżej wymienionymi kwestiami członkowie zespołu wskazali na inne trudności, jakie wyłaniają się w obszarze pośrednictwa ubezpieczeniowego. Są to kanał multiagencyjny i konkurencja wewnątrz zakładów ubezpieczeń. Zdaniem Komisji, multiagenci działają w oparciu o niejasne zasady. Trudność sprawia im m.in. określenie, kogo reprezentują, w czyim interesie działają i jak się ma ten status do obowiązków agenta wobec dającego zlecenie, wynikających z przepisów kodeksu cywilnego. Z kolei problem konkurencji w praktyce przekłada się na tworzenie nieuzasadnionych różnic w kwotacjach przygotowywanych przez tą samą spółkę dla różnych pośredników.  

Komisja Ekspercka została powołana w lipcu tego roku. W skład Komisji weszli przedstawiciele nauki, instytucji oraz zakładów ubezpieczeń. Czytaj więcej: Zakres problematyki prac Komisji Etyki SPBUiR

wstecz