RPO wystosował apel do ZBP o wypracowanie nowego standardu ochrony praw konsumentów

Autor: Paulina Wiensak

Dodano: 11-02-2020
Publikator: Rzecznik Praw Obywatelskich

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił z apelem do Związku Banków Polskich. Wskazuje w nim na potrzebę wypracowania nowego standardu ochrony praw konsumentów, który spełniałby wymogi prawa unijnego choćby w minimalnym stopniu.

Apel jest pochodną wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 11 września 2019 r. (sprawa C‑383/18), w którym TSUE orzekł, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej jego spłaty obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta. Czytaj więcej: TSUE: w razie wcześniejszej spłaty kredytu proporcjonalnemu obniżeniu ulegają wszystkie koszty z nim związane. RPO zwrócił się z prośbę o powszechne respektowanie powyższego orzeczenia przez wszystkie banki, co zostało zaakceptowane przez ZBP.

Z drugiej strony Rzecznik stwierdził, że sektor bankowy daleki jest jeszcze od modelu traktowania konsumentów jak równego sobie partnera-kontrahenta. Rzecznik nie może zgadza się ze stanowiskiem, zgodnie z którym orzeczenia TSUE, dokonujące wiążącej wykładni prawa unijnego, nie powinny być powszechnie stosowane w obrocie prawnym. Nie może również podzielić argumentacji banków, że wykładnia TSUE wiąże wyłącznie sąd, który zwrócił się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, i że nie istnieją uzasadnione podstawy do rozliczenia kosztów kredytu w przypadku jego wcześniejszej spłaty. RPO podkreślił, że takie stanowisko jest niezgodne z orzecznictwem TSUE oraz zasadą lojalności.

„Usprawiedliwianie postawy banków stosowaniem literalnej wykładni prawa krajowego może opierać się wyłącznie na nieporozumieniu. Do podstawowego kanonu stosowania prawa unijnego w krajowych porządkach prawnych należy, że ustawa implementująca dyrektywę podlega obowiązkowi prounijnej wykładni, która pozwoli na osiągnięcie w największym możliwym stopniu celów zakładanych przez dyrektywę. Kurczowe trzymanie się wykładni literalnej prawa krajowego można tłumaczyć chyba tylko tym, że jest ona korzystna dla banków”, wskazał RPO.

Rzecznik nie wyklucza podjęcia działań, które będą zmierzały do zmiany podejścia banków do konsumentów w kwestii należnych im korzyści i uprawnień, wywiedzionych z prawa unijnego. W tym zakresie Rzecznik liczy na współpracę z Rzecznikiem Finansowym i UOKiK.

Do tej pory Prezes UOKiK wydał już kilka decyzji w sprawie wzrostu opłat w razie wcześniejszej spłaty kredytu. Czytaj więcej: UOKiK wydał kolejne decyzje dot. wcześniejszej spłaty kredytu

Również Sąd Najwyższy wydaje orzeczenia w podobnych sprawach na korzyść klientów banków. W uchwale z dnia 12 grudnia 2019 r. (sygn. akt III CZP 45/19) SN orzekł, że uprawnienia konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku jego spłaty w całości przed terminem określonym w umowie, przewidziane w ustawie o kredycie konsumenckim, obejmują także koszty prowizji za udzielenie kredytu. Czytaj więcej: SN: wcześniejsza spłata kredytu wymusza też obniżenie prowizji

wstecz