Przedawnienie roszczeń w UFK – skarga nadzwyczajna

Autor: Piotr Czublun

Dodano: 17-06-2020

Skarga nadzwyczajna to stosunkowo nowy instrument w polskim systemie prawnym. Stosowanie tego narzędzia jest możliwe wówczas, gdy jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Skargę można wnieść od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie, o ile:

1) orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji lub

2) orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub

3) zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego

- a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Lista podmiotów uprawnionych do wniesienia takiej skargi ogranicza się do organów administracji takich jak Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz, w zakresie swojej właściwości, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznik Finansowy, Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców i Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Jednym z zagadnień, które w ostatnim czasie było przedmiotem skargi nadzwyczajnej wniesionej do Sądu Najwyższego przez Prokuratora Generalnego, była kwestia przedawnienia roszczeń w ubezpieczeniach na życie z elementem inwestycyjnym. W tym przypadku chodziło o skuteczność zarzutu przedawnienia podniesionego przez ubezpieczyciela w postępowaniu związanym z wypłatą tzw. wartości wykupu. 

Sąd I instancji uznał, że ubezpieczającej należy się zwrot środków potrąconych przez towarzystwo ubezpieczeń w kwocie około 30 tys. złotych. Jednak Sąd Okręgowy wyrokiem z 22 grudnia 2017 r. oddalił apelację ubezpieczonej i uwzględnił apelację towarzystwa ubezpieczeń. Według sądu II instancji, sąd niższej instancji niesłusznie uznał, że roszczenie powódki winny być wywodzone z nienależnego świadczenia na podstawie art. 118 kodeksu cywilnego i że ulegały przedawnieniu po 10 latach. W ocenie sądu apelacyjnego podstawą powinien być art. 819 par. 1 kc, ponieważ roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się po 3 latach.

Sąd Najwyższy, orzekając w przedmiocie wniesionej skargi nadzwyczajnej, uznał, że choć co do ogólnej zasady do umów ubezpieczenia na życie należy stosować przepisy kodeksu cywilnego o umowie ubezpieczenia, to w sytuacjach, w których w umowach dominuje cel inwestycyjny niektóre przepisy – w tym art. 819 kc – nie powinny być stosowane. Z orzecznictwa SN wynika, że w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym roszczenie o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia, niestanowiącej kosztów udzielonej ochrony ubezpieczeniowej, przedawnia się w terminie określonym w art. 118 kc. 

wstecz