Modele oferowania ubezpieczeń przez firmy leasingowe

Autor: Agata Kwaśniewska

Dodano: 14-12-2020

Nabywanie środków służących wykonywaniu działalności gospodarczej lub zawodowej, takich jak maszyny produkcyjne czy samochody, coraz częściej odbywa się na podstawie umowy leasingu. Umowa leasingu jest jednym z popularnych sposobów sfinansowania przez przedsiębiorcę zakupu kosztownych rzeczy umożliwiających lub ułatwiających prowadzenie działalności, których nie byłby w stanie on zakupić z własnych środków finansowych. Z podpisaniem umowy leasingu wiąże się też często konieczność ubezpieczenia przedmiotu leasingu. Ubezpieczenia są oferowane korzystającym przez firmy leasingowe w różnych formach.

Jednym z modeli, stosunkowo często spotykanych na rynku, jest tzw. umowa generalna, w której firma leasingowa negocjuje z zakładem ubezpieczeń warunki ubezpieczenia np. wszystkich pojazdów nabywanych dla swoich klientów w ramach leasingu. Taki rodzaj stosunku umownego nie jest typową umową ubezpieczenia. Jej przedmiotem nie jest bowiem zobowiązanie ubezpieczyciela do spełnienia określonego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w zamian za zapłatę przez ubezpieczającego uzgodnionej składki. Konstrukcja umowy generalnej może polegać na tym, że poszczególne pojazdy będą „zgłaszane” do ubezpieczenia i obejmowane ubezpieczeniem. Jej celem może być też określenie warunków, na jakich oferowane będą klientom indywidualne umowy ubezpieczenia leasingowanych przedmiotów.

Jako że ten rodzaj umowy nie odpowiada żadnej spośród umów nazwanych w kodeksie cywilnym, nie jest oczywiste, jaki podmiot posiada w jej ramach status ubezpieczonego. W przypadku umów generalnych kwestia ta nie jest z góry ustalona i zależy od treści poszczególnej umowy, czyli od tego, jak w konkretnym stanie faktycznym strony (czyli ubezpieczyciel i firma leasingowa) się umówią. W przypadku obejmowania ubezpieczeniem kolejnych przedmiotów zgłaszanych do ubezpieczenia zarówno ubezpieczającym, jak i ubezpieczonym zwykle jest leasingodawca.

Odpowiedź na pytanie o to, jaki podmiot powinien być ubezpieczonym w takim stosunku zobowiązaniowym, zależy od tego, czyje ryzyko ma być ubezpieczone. To zagadnienie zostało omówione szerzej w artykule opublikowanym na portalu beinsured pt. „Kto powinien ubezpieczyć pojazd w leasingu?”.

Leasingodawcy oferują swoim klientom także możliwość przystąpienia do umowy ubezpieczenia grupowego. Tutaj główną kwestią budzącą wątpliwości jest zakaz pobierania wynagrodzenia przez ubezpieczającego w umowie zawieranej na cudzy rachunek. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, w ubezpieczeniu na cudzy rachunek, w szczególności w ubezpieczeniu grupowym, ubezpieczający nie może otrzymywać wynagrodzenia lub innych korzyści w związku z oferowaniem możliwości skorzystania z ochrony ubezpieczeniowej lub czynnościami związanymi z wykonywaniem umowy ubezpieczenia. Nie wyklucza to możliwości zobowiązania się przez ubezpieczonego wobec ubezpieczającego do finansowania kosztu składki ubezpieczeniowej.

Tak szeroko skonstruowany zakaz wydaje się obejmować jakiekolwiek korzyści, które otrzymywałaby firma leasingowa, a które w jakikolwiek sposób można by powiązać funkcjonalnie z oferowaniem przez nią ubezpieczeń grupowych leasingobiorcom. W procesie konstruowania modelu oferowania ubezpieczeń klientom przez spółki leasingowe należy mieć to na uwadze.

Dodatkowo, przy umowie ubezpieczenia grupowego należy rozstrzygnąć, czy wobec poszczególnych ubezpieczonych należy spełnić wszystkie obowiązki, jakie ustawa o dystrybucji ubezpieczeń nakłada m.in. na pośredników ubezpieczeniowych wobec klientów. Zawarta w tej ustawie definicja klienta obejmuje bowiem ubezpieczonego. Mowa tutaj m.in. o obowiązku przeprowadzenia analizy wymagań i potrzeb klienta czy spełnieniu obowiązków informacyjnych. Przy znacznej liczbie ubezpieczonych wydaje się to być jednak co najmniej kłopotliwe, niepraktyczne, a w niektórych wypadkach nawet niecelowe. Kwestia ta nie została jednak do tej pory jednoznacznie rozstrzygnięta ani poprzez nowelizację przepisów, ani w oficjalnych wyjaśnieniach lub stanowiskach organu nadzoru. Stanowi ona natomiast potencjalne źródło ryzyk prawnych dla spółek leasingowych.

Jeżeli leasingobiorca ubezpiecza przedmiot leasingu poprzez zawarcie indywidualnej umowy ubezpieczenia, to ten leasingobiorca jest ubezpieczającym. W takich sytuacjach firma leasingowa powinna zwrócić szczególną uwagę na to, czy swoimi działaniami nie spełnia warunków do uznania ich za czynności agencyjne. Czynnościami takimi może być bowiem wszystko, co dotyczy proponowania lub wykonywania innych czynności przygotowawczych zmierzających do zawarcia umów ubezpieczenia. Wykonywanie czynności dystrybucyjnych przez podmiot nie będący dystrybutorem ubezpieczeń (agentem, brokerem lub zakładem ubezpieczeń) jest zakazane na gruncie ustawy o dystrybucji ubezpieczeń. O tym, czy firma leasingowa zawsze musi posiadać status agenta ubezpieczeniowego, mogą Państwo przeczytać w artykule opublikowanym na portalu beinsured pt. „Czy spółka leasingowa zawsze musi być agentem, aby oferować ubezpieczenia?”.

wstecz